Gökçeada kahvaltı sofrası adanın kendi ürünleriyle kurulur: keçi peyniri, zeytin ve zeytinyağı, domates ve incir reçeli, taze ekmek ve bal. Sofranın ortasındaki bal kâsesi çoğu zaman adanın kekik, hayıt ve dağ çiçeklerinden gelir. Bu sofrayı adada bir köy bahçesinde de, evinizde de kurabilirsiniz.
Kahvaltıyı özel yapan gösteriş değil, ürünlerin yakınlığıdır. Peynirin sütü adanın keçisinden, yağı adanın zeytininden, balı adanın çiçeğinden gelir.
Bunun arkasında adanın tarım yapısı vardır. Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 2017 verilerine göre adadaki tarım alanlarının yaklaşık dörtte birinde organik tarım yapılıyordu. Zeytincilik, serbest dolaşan hayvancılık ve arıcılık adanın öne çıkan üretim kollarıdır.
Gökçeada kahvaltısında neler bulunur
Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan Gökçeada lezzet rotası makalesi, adaya özgü yiyecekleri tek tek sayar. Kahvaltı sofrasına giren başlıca ürünler şunlardır:
- Keçi peyniri: Adada serbest dolaşan İmroz keçilerinin sütünden yapılan bir beyaz peynirdir.
- Zeytin ve zeytinyağı: Makaleye göre adada «Gökçeada zeytini» denen yerli bir tip vardır. Ladolia adlı zeytin ağacı Türkiye’de yalnız Gökçeada’da yetişir.
- Bal: Adanın dağlarında üretilir ve makalede merkezde tadılacak lezzetler arasında sayılır.
- Domates reçeli: Armut domatesten yapılır. Her domatesin içine kabuğu soyulup kavrulmuş bir badem konur.
- İncir reçeli: Mayıs ayında toplanan erkek incirlerden yapılır.
- Bademli kurabiye: Adada yetişen bademin içi, un, tereyağı ve şekerle hazırlanan bir un kurabiyesidir.
- Dibek kahvesi: Kavrulmuş çekirdeklerin taş dibekte dövülmesiyle elde edilir, içinde iri taneler kalır.
Bu listedeki ürünlerin ortak yanı, ham maddesinin adadan gelmesidir. Peynirin sütü meralarda dolaşan keçiden, reçelin meyvesi köy bahçesinden, kurabiyenin bademi adanın kendi ağacından alınır. Makale adanın dağlarında ve bahçelerinde yetişen karaduttan da söz eder; mevsiminde sofraya taze girer.
Hamur işi sevenler için bir de cicirya vardır. Makale ciciryayı keçi peynirli ve taze naneli, yuvarlak bir pide olarak tarif eder. Pizzadan daha kalın hamurludur ve Zeytinliköy ile anılır.
Sofra nasıl kurulur
Ada kahvaltısında tabaklar küçük, çeşit orta kararda tutulur. Peynir ve zeytin sofranın tuzlu tarafını, reçeller ve bal tatlı tarafını oluşturur. Zeytinyağını ayrı bir kâseye koyup üzerine kuru kekik serpebilirsiniz. Ekmek mümkünse o sabah pişmiş olmalıdır.
Mevsim de sofrayı değiştirir. Yazın domates, salatalık ve taze otlar eklenir. Yaz başında karadut, yaz sonunda incir sofraya taze girer. Kahvaltının sonunda dibek kahvesi ile bademli kurabiye iyi bir kapanış olur.
Sofrada balın yeri
Kahvaltıda bal çoğu zaman tek başına bir kâsede durur. Oysa sofradaki diğer ürünlerle eşleştiğinde tadı daha iyi anlaşılır. Çiçek balı ile orman balı aynı sofrada farklı işler görür.
| Eşleşme | Çiçek balı | Orman balı |
|---|---|---|
| Taze keçi peyniri | Çok uygun | Uygun |
| Olgun, tuzlu peynir | Uygun | Çok uygun |
| Tereyağlı ekmek | Çok uygun | Uygun |
| Yoğurt ve ceviz | Uygun | Çok uygun |
| Zeytinyağına batırılmış ekmek | Çok uygun | Uygun |
Çiçek balımız kekik, hayıt ve dağ çiçeklerinden gelir; kokusu daha çiçeksi, tadı daha parlaktır. Orman balımız Marmaros ormanındaki çam, beyaz kekik ve meşe palamudundan gelir; rengi koyu, tadı daha dolgundur. İkisinin farkını çiçek balı ile orman balı arasındaki fark yazısında ayrıntılı anlattık.
Denemeye değer üç eşleşme
- Bir dilim keçi peynirinin üzerine çiçek balı ve bir tutam kuru kekik.
- Kızarmış ekmeğe önce zeytinyağı, üzerine ince bir çizgi bal.
- Süzme yoğurt, ceviz ve bir kaşık orman balı.
İkinci eşleşme ilk bakışta alışılmadık gelebilir. Zeytinyağının hafif acılığı ile balın tatlılığı birbirini dengeler; adanın iki ürününü aynı lokmada tatmış olursunuz.
Balı ısıtmanıza gerek yoktur. Sıcak ekmeğin ya da ılık bir böreğin üzerine döktüğünüzde kendiliğinden akışkanlaşır ve kokusu açılır. Tatlı reçellerle aynı lokmada kullanmak yerine tuzlu ürünlerle eşleştirmek, balın kendi tadını daha iyi ortaya çıkarır.
Balı sofraya koyarken dikkat edilecekler
Balı kavanozdan küçük bir kâseye, o gün yiyeceğiniz kadar alın. Kavanoza ıslak ya da başka yiyeceğe değmiş kaşık sokmayın. Kahvaltı bitince kavanozun kapağını sıkı kapatın.
Bal için tahta ya da metal bir kaşık fark etmez; önemli olan kaşığın kuru ve temiz olmasıdır. Kâsede artan balı kavanoza geri dökmeyin. İçine ekmek kırıntısı ya da tereyağı karışmış olabilir.
Bal buzdolabına konmaz. Serin, kuru ve ışık almayan bir dolap yeterlidir. Zamanla kristalleşirse bozulmuş sayılmaz. Nedenini ve nasıl çözüleceğini bal neden kristalleşir yazısında bulabilirsiniz.
Küçük çocuklu sofralar için bir güvenlik notu: 1 yaşından küçük çocuklara bal verilmez. Arı ürünlerine alerjisi olanlar da dikkat etmelidir.
Adada kahvaltı nerede yapılır
Gökçeada’da ilçe merkezinin yanında dokuz köy vardır. Kaleköy, Zeytinliköy, Tepeköy, Dereköy ve Eski Bademli taş mimarili eski köylerdir. Kahvaltı için çoğu ziyaretçi bu köylerin bahçelerini ve meydanlarını seçer.
Her köyün sofrası biraz farklıdır. Lezzet rotası makalesi ciciryayı ve dibek kahvesini Zeytinliköy ile, deniz ürünlerini Tepeköy ve Kaleköy ile eşleştirir. Kahvaltıyı bir köyde yapıp öğleden sonrayı başka bir köye ayırmak, günü planlamanın kolay bir yoludur.
Ada 2011 yılında Sakin Şehir unvanını almıştır. Bu, sofraya da yansır: acele edilmez, ürünlerin çoğu yakın çevreden gelir. Köyleri ve diğer durakları Gökçeada’da gezilecek yerler yazısında topladık.
Kahvaltıdan sonra balın nereden geldiğini görmek isterseniz çiftliğimize uğrayabilirsiniz. Gelmeden önce 0532 795 09 58 numaralı telefondan aramanız yeterlidir.
Gökçeada kahvaltısını evde kurmak
Adaya gelemediğiniz zamanlarda sofranın büyük bölümünü evde kurabilirsiniz. Bir alışveriş listesi:
- Bir beyaz keçi peyniri ve bir olgun peynir
- Erken hasat bir zeytinyağı ve sele zeytin
- Domates ya da incir reçeli
- Kuru kekik
- Bir kavanoz çiçek balı, bir kavanoz orman balı
- Taze köy ekmeği
Bal tarafını biz üstleniyoruz. Balımız üreticiden tüketiciye aracısız ulaşır ve kargo ile Türkiye’nin her yerine gönderilir. Adadan başka neler alınabileceğini Gökçeada’dan ne alınır yazısında sıraladık.
Kalabalık bir sofra kuruyorsanız iki balı ayrı kâselerde, yan yana sunun. Misafirlerin önce çiçek balını, sonra orman balını tatmasını isteyin. Aradaki farkı konuşmak, sofranın en keyifli anlarından biri olur. Mutfakta daha fazlasını denemek için balla yapılan kolay tarifler yazısına da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gökçeada kahvaltısında hangi bal yenir
Adanın çiçek balı kekik, hayıt ve dağ çiçeklerinden gelir. Daha koyu ve dolgun bir tat isteyenler orman balını seçer.
Gökçeada’nın kahvaltılık yöresel ürünleri nelerdir
Keçi peyniri, zeytin ve zeytinyağı, bal, domates reçeli, incir reçeli ve bademli kurabiye başta gelir.
Cicirya nedir
Keçi peynirli ve taze naneli, yuvarlak ve kalın hamurlu bir pidedir. Zeytinliköy’ün bilinen lezzetlerindendir.
Bal kahvaltıda buzdolabında mı saklanmalı
Hayır. Bal, kapağı kapalı olarak serin ve kuru bir dolapta saklanır.
Gökçeada kahvaltısı az ama yakın çevreden gelen ürünlerle kurulur ve bal bu sofranın değişmeyen parçasıdır. Kendi sofranız için çiçek balı ve orman balını mağazamızda bulabilirsiniz.