Gökçeada’da bal nereden alınır sorusunun üç yanıtı vardır: balı adadayken doğrudan üreticisinden alabilir, bir bal çiftliğine uğrayabilir ya da adaya hiç gelmeden kargo ile sipariş verebilirsiniz. Hangi yolu seçerseniz seçin, dikkat edeceğiniz şeyler aynıdır: balı kimin ürettiği, etikette ne yazdığı ve balın türü. Bu yazı üç yolu sırayla anlatır, ardından etikette nelere bakacağınızı ve balı yolculukta nasıl taşıyacağınızı açıklar.
Gökçeada’da bal almanın üç yolu
Üç yolun ortak noktası, balın kimden geldiğini bilmenizdir. Aralarındaki fark, sizin o sırada nerede olduğunuzdur.
| Yol | Kime uygun | Önceden yapılacak |
|---|---|---|
| Üreticiden doğrudan | Adada tatilde olan ve balı üretenle konuşmak isteyenler | Üreticinin adını ve iletişim bilgisini öğrenmek |
| Çiftlik ziyareti | Balın üretildiği yeri görmek isteyenler | Gitmeden önce telefonla aramak |
| Kargo ile sipariş | Adaya gelemeyenler ya da dönüşte yük taşımak istemeyenler | Teslimat adresini ve bal türünü belirlemek |
Üreticiden doğrudan almak
Balı üreten kişiden almak en kısa yoldur. Arada başka bir satıcı olmadığı için sorularınızı işin sahibine sorarsınız: bal hangi bitkilerden geliyor, adanın neresinde üretildi, süzme mi petekli mi. Yanıtlar açık ve tutarlıysa ne aldığınızı bilirsiniz.
Üreticiye sorabileceğiniz birkaç soru şunlardır:
- Bal çiçek balı mı, salgı balı mı?
- Arılar hangi bitkilerden ve adanın hangi yöresinden besleniyor?
- Bal süzme mi, petekli mi?
- Kavanozun üzerinde üreticinin adı ve adresi yazıyor mu?
Bu soruların hiçbiri uzmanlık gerektirmez. Amaç balı sınamak değil, kimden ne aldığınızı öğrenmektir.
Gökçebal’da da düzen böyledir. Balımız üreticiden tüketiciye aracısız ulaşır. Çiçek balımız kekik, hayıt ve dağ çiçeklerinden; orman balımız ise Marmaros ormanındaki çam, beyaz kekik ve meşe palamudundan gelir.
Bal çiftliğini ziyaret etmek
Adaya gelenler Gökçeada Bal Çiftliği’ne uğrayabilir. Gelmeden önce aramanız yeterlidir; telefon numaramız 0532 795 09 58. Aradığınızda uygun zamanı birlikte belirleriz, siz de ziyareti gezi planınıza yerleştirirsiniz.
Ziyareti köy ve plaj duraklarınızın arasına koymak kolaydır. Adadaki durakları Gökçeada’da gezilecek yerler yazısında bölge bölge anlattık. Kovanların yakınında sakin davranmanız ve arıcının söylediklerine uymanız yeterlidir. Arı ürünlerine alerjisi olanlar dikkat etmelidir.
Kargo ile sipariş vermek
Bal almak için adaya gelmeniz gerekmez. Siparişleri kargo ile Türkiye’nin her yerine gönderiyoruz. Sipariş verirken hangi balı istediğinizi ve teslimat adresinizi bildirmeniz yeterlidir. Bu yol, adadan dönerken yanında cam kavanoz taşımak istemeyenler için de uygundur: balı adada tadar, siparişi eve dönünce verirsiniz.
Ürünleri mağaza sayfamızda görebilirsiniz. Bal dışında zeytinyağında çözünmüş propolis ve polen de vardır.
Bal alırken etikette nelere bakılır
Kavanozun içindekini açmadan anlamanın yolu etikettir. Türkiye’de balın adını ve etiketini Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7) düzenler. Tebliğ 22 Nisan 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ambalajlı her gıdada olduğu gibi balda da genel etiket kuralları geçerlidir.
Bir kavanozu elinize aldığınızda şunları arayın:
- Balın adı: Tebliğ, kaynağına göre «çiçek balı» ya da «salgı balı» adının kullanılmasını ister. Kaynağı çam olan salgı balı «çam balı» olarak adlandırılabilir.
- Üretici bilgisi: Gıda işletmecisinin adı ya da unvanı, adresi ve işletme kayıt numarası.
- Net miktar: Kavanozdaki balın ağırlığı.
- Tarih ve saklama bilgisi: Tavsiye edilen tüketim tarihi ile muhafaza koşulları.
- Uyarı cümlesi: Tebliğ her bal etiketinde «1 yaşından küçük bebeklere bal yedirilmemelidir» ifadesini zorunlu kılar.
Bu bilgilerden biri eksikse ya da etiket okunmuyorsa satıcıya sorun. Yanıt alamıyorsanız o kavanozu almayın. Etiketteki her ifadenin ne anlama geldiğini bal etiketi nasıl okunur yazısında tek tek açıkladık.
Etikette «Gökçeada» yazıyorsa
Bölge adı etikete rastgele yazılamaz. Tebliğe göre bal, üretildiği bölgenin bitki örtüsüne ait özellikleri belirgin biçimde taşıyorsa ürün adıyla birlikte o bölgenin adı kullanılabilir. Bu kullanım coğrafi işaretten doğan haklara aykırı olamaz. Filtre edilmiş bal ve fırıncılık balı ise bölge adı taşıyamaz.
Bu yüzden «Gökçeada balı» yazan bir kavanozda üreticinin adını ve adresini de görmek istersiniz. Adanın balını ayrıntısıyla Gökçeada balı yazısında anlattık.
Hangi bal türünü seçmeli
Tür seçimi damak zevkine bağlıdır. Tebliğin tanımına göre çiçek balı bitki nektarından elde edilir. Salgı balı ise bitkilerin canlı kısımlarının salgılarından ya da bu kısımlar üzerinde yaşayan böceklerin salgılarından yapılır. Gündelik dilde orman balı denen ballar bu ikinci gruba girer.
İki balın rengi, kokusu ve tadı birbirinden farklıdır. Karar vermeden önce ikisini de tatmak en doğrusudur. Çiftliğe uğrarsanız ikisini yan yana tadıp karşılaştırabilirsiniz.
Bir de balın petekten nasıl çıktığına bakılır. Tebliğ süzme balı, sırları alınan yavrusuz peteklerden santrifüjle elde edilen bal olarak tanımlar. Petekli balda ise bal peteğiyle birlikte satışa sunulur. Yolculuk yapacaksanız süzme balı taşımak daha kolaydır.
Tebliğe göre bala hiçbir katkı maddesi katılamaz. Bu kural bütün ballar için geçerlidir; bu yüzden etikette içindekiler listesi aramanız gerekmez.
Balı yolculukta taşımak
Gökçeada’dan dönüş yolu feribotla başlar ve çoğu zaman uzun bir araç yolculuğuyla sürer. Bal dayanıklı bir gıdadır ama kavanoz camdır ve yaz aylarında araç içi çok ısınır. Feribot saatini beklerken aracın güneşte kalabileceğini de hesaba katın. Birkaç basit önlem yeterlidir:
- Kapağın sıkıca kapandığını kontrol edin ve kavanozu dik taşıyın.
- Her kavanozu ayrı bir poşete koyun; aralarına havlu ya da giysi yerleştirin.
- Kavanozları bagajın sarsıntısız bir köşesine, ağır eşyaların altında kalmayacak biçimde yerleştirin.
- Balı güneş gören camın önünde ya da park hâlindeki sıcak araçta bırakmayın.
- Petekli balı ezilmeyecek sert bir kapla taşıyın.
Dördüncü maddenin dayanağı tebliğdir. Tebliğin taşıma ve depolama maddesi, balın tüketiciye ulaşana kadar temiz ve kuru yerde, kokulardan uzak, doğrudan güneş ışığından korunarak ve 25 °C’yi aşmayacak biçimde muhafaza edilmesini ister. Yolda da bu ölçüye olabildiğince yaklaşmak iyidir.
Yolculuğun bir bölümünü uçakla yapacaksanız sıvı ve yarı sıvı gıdalar için kabin kurallarını havayolunuzdan önceden öğrenin. Emin değilseniz kargo ile sipariş vermek daha rahattır. Eve vardığınızda da aynı ilke geçerlidir: balı kapağı kapalı, serin ve güneş almayan bir dolapta tutun.
Sık sorulan sorular
Adaya gelmeden Gökçeada balı alınabilir mi?
Evet. Siparişleri kargo ile Türkiye’nin her yerine gönderiyoruz.
Bal çiftliğine haber vermeden gidilir mi?
Gelmeden önce aramanız yeterlidir. Telefon numaramız 0532 795 09 58.
Etiketsiz bal alınır mı?
Etiket, balın türünü ve üreticisini öğrenmenin yoludur. Etiketi olmayan ya da okunmayan bir kavanozda bu bilgilere ulaşamazsınız; bu yüzden etiketli ve üreticisi belli balı seçin.
Yolda bal bozulur mu?
Kapağı sıkı kapalı, güneşten ve sıcaktan korunan bal yolculuğa dayanır. Asıl dikkat edilecek şey cam kavanozun kırılmamasıdır.
Özetle Gökçeada’da balı üreticisinden doğrudan alabilir, çiftliğe uğrayabilir ya da kargo ile sipariş verebilirsiniz; her üç yolda da etikete ve üretici bilgisine bakmanız yeterlidir. Sipariş vermek ya da ziyaret için gün ayarlamak üzere iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.