Gökçeada plajları iki ayrı karakter taşır: güney kıyısında uzun ve sığ kumsallar, kuzey kıyısında ise yüksek kıyıların arasına yerleşmiş küçük koylar bulunur. En bilinen plaj adanın güneydoğusundaki Aydıncık (Kefalos) kumsalıdır. Kuzeyde Kaleköy plajı, Yıldız Koyu ve Kuzu Limanı öne çıkar. O gün hangi kıyının denize uygun olacağını ise çoğu zaman rüzgâr belirler. Aşağıda plajları kıyı kıyı, kaynaklarda doğrulanabilen bilgilerle anlatıyoruz.
Gökçeada kıyıları nasıl bir yapıya sahip
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde 2006’da yayımlanan Gökçeada’nın turizm coğrafyası araştırması, adanın kıyı uzunluğunu 92 km, plajların toplam uzunluğunu 11,8 km olarak verir. Aynı araştırmaya göre güney, güneybatı ve güneydoğu kıyıları yer yer kesintiye uğrasa da baştan sona plaj görünümündedir. Kuzeyde ise kıyı yüksektir ve plajlar yalnız koylarda yer alır.
İki kıyının denizi de farklıdır. Araştırma, güney kıyılarında denizin kuzeye göre çok sığ olduğunu belirtir. Alüvyonlu vadilerin denize açıldığı yerlerde kumlu plajlar oluşmuştur. Doğu kıyısında, akarsu ağızlarındaki küçük düzlüklerin önünde ise çakıllı plajlar görülür.
| Kıyı | Genel yapı | Kaynaklarda geçen plajlar |
|---|---|---|
| Güney ve güneydoğu | Uzun kumsallar, sığ deniz | Aydıncık, Kapıkaya, Tuz Gölü’nün güneyi |
| Batı | Vadi ağzında kumsal | Uğurlu |
| Kuzey ve kuzeydoğu | Yüksek kıyı, küçük koylar | Kaleköy, Yıldız Koyu, Kuzu Limanı |
Güney kıyısının kumsalları
Aydıncık (Kefalos) Plajı
Aydıncık, eskiden ada olan bir kara parçasını Gökçeada’ya bağlayan kum kordonunun üzerindedir. Coğrafyacılar bu oluşuma tombolo der. Kordonun iki yanında kumsal, ortasında Tuz Gölü bulunur. Araştırma bir yandaki plajın yaklaşık 1,5 km, Tuz Gölü’nün güneyinden batıya uzanan plajın 1,3 km olduğunu yazar. Kumsalın genişliği 25 ile 100 metre arasında değişir.
Deniz burada yavaş derinleşir. Aynı kaynağa göre kıyıdan 20 metre açıkta derinlik ancak 2 metreyi bulur. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Portalı, Eşelek köyündeki bu plajı adanın en gözde plajı olarak tanıtır ve rüzgâr sörfüne çok uygun olduğunu belirtir. Araştırmacı da adanın güney sahillerinde ve Tuz Gölü lagününde su sporları yapıldığını gözlemlemiştir.
Tuz Gölü’nün suyu yazın çekilir ve göl tabanı tuz çökelleriyle beyaz bir görünüm alır. Plaja gelenlerin bir kısmı göl tabanında çamur banyosu yapar. Kıyıdaki kumullar araştırmada eşine az rastlanan bir kıyı özelliği olarak anılır. Kumulların üzerinde araç kullanmamak ve kum almamak bu dokunun korunmasına yardım eder.
Kapıkaya ve güneydeki diğer kumsallar
Araştırma adanın kumlu plajlarını şöyle sayar: Uğurlu, Kapıkaya, Tuz Gölü’nün güneyi, Aydıncık Körfezi, Kuzu Limanı ve Kaleköy. Tuz Gölü’nden Uğurlu köyü kıyılarına kadar kumsallar aralıklarla sürer. Kaynak, bu kıyıların tamamının kıyı turizmine açılmadığını da ekler. Bu yüzden güneydeki koyların bir kısmında tesis bulunmayabilir.
Laz Koyu
Laz Koyu adı, adanın güney yakasında Şirinköy ile Eşelek arasındaki bölgede geçer. Koyun zemini ve tesis durumu hakkında resmî ya da akademik bir kaynakta ayrıntı bulunmuyor. Kumsalın o yılki hâlini ve yolun durumunu adaya vardığınızda sormak en doğru yoldur.
Uğurlu ve Gizli Liman
Adanın batısındaki Uğurlu, araştırmada kumlu plajlar arasında sayılır ve ikinci derecede önemli plajlardan biri olarak geçer. Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün Gökçeada sayfası Uğurlu köyünü, Gizli Liman’ı ve İnceburun’u görülmeye değer yerler arasında anar. İnceburun aynı zamanda Türkiye’nin en batı ucudur. Taşlı plajlardan kıyı turizmine açılmış olanı ise Yuvalı kıyılarıdır.
Kuzey kıyısının koyları
Kaleköy plajı
Kaleköy plajı, Büyükdere’nin denize döküldüğü yerdedir. Araştırma burayı kuzey kıyısının en devamlı plajı olarak tanımlar. Plaj kumludur, yer yer çakıllıdır ve uzunluğu 500 metreye yaklaşır. Köyün yukarı bölümündeki kale kalıntıları ve taş evler, deniz gününü kısa bir yürüyüşle birleştirmeye uygundur.
Yıldız Koyu ve sualtı parkı
Yıldız Koyu, Kaleköy ile Kuzu Limanı arasındaki kıyı kuşağındadır. Araştırmaya göre 21 Şubat 1999 tarihli Resmî Gazete ile Yıldız Koyu’ndan Yelkenkaya’ya uzanan kıyıda bir sualtı parkı kurulmuş ve alanda av yasağı başlamıştır. Parkın çekirdek bölgesinde bilimsel araştırma dışındaki etkinliklere izin verilmez. Koya gittiğinizde alandaki uyarı levhalarına uymak, deniz canlılarına ve kayalara dokunmamak gerekir.
Kuzu Limanı
Adanın kuzeydoğusundaki Kuzu Limanı geniş bir koydur. Resmî tanıtıma göre koyun büyük bölümü plaj olarak kullanılır. Araştırma da burayı hem liman hem plaj olarak değerlendirilen bir koy diye tarif eder. Feribot saatini beklerken denize girmek isteyenler için elverişli bir duraktır.
Marmaros yönü
Marmaros adı adada daha çok şelale ve ormanla birlikte anılır. Kuzey kıyısının Kaleköy ile Marmaros arasındaki bölümü araştırmada yüksek ve yer yer heyelanlı bir kıyı olarak tarif edilir. Bu kesimdeki koylara inmeden önce yolun durumunu adada sormak gerekir. Bölgenin ormanını Marmaros ormanı ve orman balı yazısında anlattık.
Rüzgâr plaj seçimini nasıl etkiler
Gökçeada rüzgârlı bir adadır. Araştırmaya göre adada en çok esen rüzgâr poyrazdır, onu lodos izler. Haziran ile Eylül arasında kuzey-kuzeydoğudan esen rüzgâr, yüzde 43 ile 46 arasındaki sıklığıyla hâkim yöndür.
Bunun plaj seçimine doğrudan etkisi vardır. Aynı kaynak, kuzey yönlü rüzgârların adanın güney kıyılarında fazla etkili olamadığını ve dalgalanmaya yol açmadığını belirtir. Poyrazlı bir günde kuzey koyları dalgalıyken güney kumsalları daha sakin kalabilir. Sabah rüzgârın yönüne bakıp kararı ona göre vermek en pratik yöntemdir.
Deniz mevsimi de sınırlıdır. Araştırma kıyı turizminin Haziran’dan Eylül’e uzanan dört aylık dönemde yaşandığını yazar. Deniz suyu sıcaklığı Haziran’dan itibaren 20 derecenin üzerine çıkar, Kasım’da yeniden altına iner.
Plaja giderken pratik notlar
- Gölge ve su: Tesis bulunmayan kıyılar için şemsiye, içme suyu ve yiyecek alın.
- Ayakkabı: Çakıllı ve taşlı koylarda deniz ayakkabısı rahat ettirir.
- Rüzgâr: Açık kumsallarda kum uçuşabilir; havlu ve çantayı sabitleyin.
- Çöp: Getirdiğinizi geri götürün. Ada, sakin şehir unvanı taşıyan bir yerdir.
- Ulaşım: Plajlar adanın farklı uçlarındadır; araçla dolaşmak işinizi kolaylaştırır.
Adaya geçişin ayrıntıları Gökçeada’ya nasıl gidilir yazısındadır. Deniz dönüşü sofrada neler bulacağınızı Gökçeada’da ne yenir yazısında topladık.
Plaj yolunda yamaçlardaki kekik ve hayıt çalıları dikkatinizi çekecektir. Çiçek balımız kekik, hayıt ve dağ çiçeklerinden gelir. Adaya gelenler çiftliğimize uğrayabilir; gelmeden önce 0532 795 09 58 numarasını aramak yeterlidir. Çiftliği bal çiftliğimiz sayfasında tanıyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gökçeada’nın en bilinen plajı hangisi?
Güneydoğu kıyısındaki Aydıncık (Kefalos) Plajı’dır. Tuz Gölü’nün hemen yanındadır ve rüzgâr sörfüyle tanınır.
Gökçeada’da kumlu plajlar hangileri?
Akademik kaynakta kumlu plajlar Uğurlu, Kapıkaya, Tuz Gölü’nün güneyi, Aydıncık Körfezi, Kuzu Limanı ve Kaleköy olarak sayılır. Kaleköy plajı yer yer çakıllıdır.
Rüzgârlı günde hangi kıyı seçilir?
Adada en sık poyraz eser. Kuzey yönlü rüzgârlar güney kıyılarında fazla etkili olmadığı için böyle günlerde güney kumsalları daha sakin kalabilir.
Gökçeada’da denize ne zaman girilir?
Kıyı turizmi Haziran ile Eylül arasında yaşanır. Deniz suyu Haziran’dan itibaren 20 derecenin üzerine çıkar.
Özetle güneyde Aydıncık ve çevresindeki sığ kumsallar, kuzeyde Kaleköy, Yıldız Koyu ve Kuzu Limanı adanın başlıca deniz duraklarıdır; seçimi günün rüzgârı belirler. Plajların yanına ekleyebileceğiniz köyler ve doğal alanlar için Gökçeada’da gezilecek yerler yazısına göz atabilirsiniz.