Marmaros, Gökçeada’nın Dereköy köyüne bağlı ormanlık bir mevkidir. Adını aynı yerdeki şelaleden ve koydan tanırsınız. Marmaros Gökçeada’da yürüyüş yapanların uğradığı bir doğa alanı olduğu kadar arıların çalıştığı bir ormandır. Bizim orman balımız da buradan gelir: çam, beyaz kekik ve meşe palamudu.
Adaya ilk kez gelenler Marmaros’u çoğu zaman yalnız şelalesiyle bilir. Oysa şelale, koy ve orman aynı vadinin parçalarıdır. Arıcı için ise burası yazın çiçeğin azaldığı haftalarda kovanların çalışmayı sürdürdüğü yerdir.
Marmaros nerede ve nasıl bir yer
Gökçeada, Türkiye’nin en büyük adasıdır ve Çanakkale’nin bir ilçesidir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden iki araştırmacının yazdığı bir makaleye göre adanın yüz ölçümü 289 kilometrekaredir, ilçe merkezinin yanında dokuz köyü vardır. Dereköy bu köylerden biridir. Marmaros mevkisi de Dereköy sınırları içinde kalır.
Ada düz değildir. Makaleye göre Gökçeada alçak tepe ve sırtlardan oluşur; doğudan batıya uzunluğu 30 kilometre, kuzeyden güneye eni 13 kilometre dolayındadır. En yüksek noktası 673 metreyle Doruktepe’dir. Bu engebe, tepelerin arasında Marmaros gibi derin ve gölgeli vadilerin oluşmasını sağlar.
Aynı makale Gökçeada’yı Türkiye’nin su kaynakları bakımından en zengin adası olarak tanımlar. Marmaros bu özelliğin en kolay görüldüğü yerlerden biridir. Vadideki dere bir kaya basamağından dökülerek şelaleyi oluşturur, sonra denize doğru iner. Derenin denize ulaştığı yerde Marmaros koyu bulunur.
Dere boyunca ağaçlar sıklaşır, gölge artar. Yaz ortasında adanın açık yamaçları sararmışken burada yeşil kalan bir şerit görürsünüz. Arılar için önemli olan da bu serinlik ve sudur.
Marmaros’ta neler görülür
Marmaros’a gidenlerin çoğu yarım günlük bir doğa gezisi planlar. Vadide üç ayrı durak vardır:
- Marmaros şelalesi: Orman içinde, yürüyerek ulaşılan bir şelaledir. Suyun miktarı mevsime ve o yılın yağışına göre değişir.
- Marmaros koyu: Vadinin denize açıldığı yerdeki koydur. Kalabalıktan uzak bir deniz günü isteyenler tercih eder.
- Orman yolu: Şelale ile koy arasındaki patika, gölgeli bir yürüyüş hattıdır.
Yola çıkmadan önce rahat bir yürüyüş ayakkabısı giyin, yanınıza su alın. Çöpünüzü geri götürün. Ormanda ateş yakmayın ve sigara izmariti bırakmayın. Bu uyarı boşuna değil: basına yansıyan resmî bilgilere göre 2023 Temmuz’unda Marmaros mevkisinde çıkan yangında 15 hektarı orman olmak üzere toplam 110 hektar alan zarar gördü.
Marmaros’u adadaki diğer duraklarla birleştirmek isterseniz Gökçeada’da gezilecek yerler yazımız yardımcı olur.
Marmaros’a ne zaman gidilir
Şelaleyi suyu bolken görmek isteyenler için yağışlı ayların hemen sonrası uygundur. Yaz ilerledikçe dere zayıflar, buna karşılık orman gölgesi ve koy öne çıkar. Sıcak günlerde yürüyüşü sabah erken saate almak işinizi kolaylaştırır.
Vadide alışveriş imkânı bulamayabilirsiniz. İhtiyacınız olan her şeyi yanınızda götürün ve dönüş için de su ayırın. Telefonun çekmeyebileceğini hesaba katıp yola tek başınıza çıkmamanız iyi olur. Patikadan ayrılmayın; hem siz hem orman için en güvenli yol işaretli yoldur.
Orman balı nedir, çiçek balından nasıl ayrılır
Orman balı, mevzuattaki adıyla salgı balıdır. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği balı kaynağına göre iki gruba ayırır. Çiçek balı, bitki nektarından elde edilen baldır. Salgı balı ise bitkilerin canlı kısımlarının salgılarından ya da bu kısımlar üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarından elde edilir.
Kısacası arı çiçek balında çiçeğe, orman balında ağaca gider. Bu fark kavanoza da yansır.
Tebliğdeki tanım arıcının sahada gördüğüyle örtüşür. Yaz ortasında yamaçlardaki çiçekler kurur, nektar azalır. Orman ise yeşil kalır. Arılar bu dönemde ağaçların gövde, dal ve yapraklarındaki tatlı salgıyı toplar, kovana taşır ve çiçek nektarını işledikleri gibi işler. Ortaya çıkan ürün yine baldır, yalnız ham maddesi farklıdır.
| Özellik | Çiçek balı | Orman balı |
|---|---|---|
| Kaynak | Çiçek nektarı | Ağaçlardaki salgı |
| Tebliğdeki adı | Çiçek balı | Salgı balı |
| Bizdeki kaynağı | Kekik, hayıt ve dağ çiçekleri | Marmaros ormanı: çam, beyaz kekik, meşe palamudu |
| Genel görünüm | Çoğunlukla daha açık renk | Çoğunlukla daha koyu renk |
İki bal türünü daha ayrıntılı karşılaştırmak için çiçek balı ile orman balı arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.
Marmaros ormanından gelen balın özellikleri
Orman balımızın üç kaynağı vardır: çam, beyaz kekik ve meşe palamudu. Çam ve meşe balın salgı tarafını oluşturur. Beyaz kekik ise ormanın açıklıklarında çiçek açar ve bala kendi kokusunu katar. Bu yüzden Marmaros balı tek bir bitkinin değil, bir ormanın balıdır.
Rengi çiçek balımıza göre koyudur. Tadı daha dolgun, tatlılığı daha geri plandadır. Kaşıkta ağır akar. Koku olarak reçine, kuru ot ve hafif bir odunsuluk hissedilir.
Orman balı nasıl tadılır
Bir balı tanımak için onu tek başına tatmak gerekir. Küçük bir kaşık alın, önce koklayın. Sonra balı dilinizin üzerinde birkaç saniye bekletin. İlk anda tatlılık, ardından ormanın kokuları gelir. Yuttuktan sonra ağızda kalan tat, çiçek balına göre daha uzun sürer.
Çiçek balımızla yan yana tadarsanız farkı daha kolay görürsünüz. Biri kekik ve hayıt çiçeğinin, öbürü çam ve meşenin izini taşır.
Balımız üreticiden tüketiciye aracısız ulaşır. Kavanozdaki balın hangi ormandan geldiğini soran herkese aynı yanıtı veririz: Marmaros.
Her yılın balı bir öncekinin aynısı olmaz. Yağış, sıcaklık ve ormanın o yılki durumu rengi de tadı da değiştirir. Arıların işini merak ediyorsanız arılar balı nasıl yapar yazısı süreci baştan anlatır.
Orman balı mutfakta nasıl kullanılır ve nasıl saklanır
Koyu ve dolgun tadı, orman balını güçlü tatlarla iyi eşleştirir. Evde deneyebileceğiniz birkaç kullanım:
- Olgun keçi ya da koyun peynirinin üzerine ince bir çizgi halinde gezdirin.
- Süzme yoğurda ceviz ve bir kaşık orman balı ekleyin.
- Kızarmış köy ekmeğine tereyağıyla birlikte sürün.
- Fırın sebzelerinin ya da et soslarının sonuna az miktarda katın.
Saklarken kavanozun kapağını sıkı kapatın. Balı serin, kuru ve ışık almayan bir dolapta tutun, kavanoza ıslak kaşık sokmayın. Ayrıntılar için bal nasıl saklanır yazımızı okuyabilirsiniz. Bir güvenlik notu: 1 yaşından küçük çocuklara bal verilmez.
Sık sorulan sorular
Marmaros şelalesine nasıl gidilir
Şelale Dereköy tarafındadır ve son bölüm yürüyerek geçilir. Yolun durumu mevsime göre değişebildiği için yola çıkmadan önce adada güncel durumu sorun.
Orman balı ile çam balı aynı şey mi
Çam balı bir salgı balı türüdür, yani orman balı ailesindendir. Marmaros balında ise çamın yanında meşe palamudu ve beyaz kekik de vardır.
Orman balı kristalleşir mi
Her bal zamanla kristalleşebilir, bu balın bozulduğu anlamına gelmez. Ne kadar sürede kristalleşeceği balın kaynağına ve saklama koşullarına bağlıdır.
Marmaros’a giderken bal çiftliğine uğrayabilir miyim
Evet. Adaya gelenler çiftliğimize uğrayabilir. Gelmeden önce 0532 795 09 58 numaralı telefondan aramanız yeterlidir.
Marmaros, Gökçeada’nın suyu, gölgesi ve ormanıyla ayrılan bir köşesidir; orman balımız da adını bu ormandan alır. Adaya gelemiyorsanız Marmaros orman balını kargo ile Türkiye’nin her yerine gönderiyoruz.